Nhắc đến ẩm thực Thanh Hóa, nhiều người nghĩ ngay tới gỏi nhệch – món ngon đặc biệt gắn liền với vùng đất Nga Sơn. Đây không chỉ là món ăn dân dã mà còn là dấu ấn văn hóa, khiến thực khách nhớ mãi nhờ cách chế biến cầu kỳ và hương vị độc đáo khó quên.
- Ẩm thực Hải Phòng: Nổi bật tại triển lãm thành tựu
- Cách nấu chè đậu đỏ cho lễ Thất Tịch thơm ngon chuẩn vị
- Nem chua Thanh Hóa – Niềm tự hào ẩm thực của xứ Thanh
Gỏi nhệch – niềm tự hào ẩm thực Nga Sơn
Cá nhệch vốn là loài cá nước lợ quen thuộc ở vùng ven biển Nga Sơn. Từ lâu, người dân nơi đây đã chế biến cá nhệch thành nhiều món ngon khác nhau. Tuy nhiên, nổi bật và tinh túy nhất chính là gỏi nhệch.
Không chỉ là món ăn để thưởng thức, gỏi nhệch còn gắn với đời sống văn hóa của người dân. Trong những dịp hội hè, giỗ chạp hay khi có khách quý, gỏi nhệch thường được dọn ra như một món đặc sản để đãi khách, thể hiện sự hiếu khách và tự hào quê hương.
Ngày nay, nhắc đến Nga Sơn, du khách không chỉ nghĩ đến chiếu cói mà còn nhớ ngay đến món gỏi nhệch trứ danh.
Sơ chế cá nhệch – công đoạn cần sự tỉ mỉ
Làm gỏi nhệch không hề đơn giản. Cá nhệch có lớp nhớt dày, nếu không xử lý khéo sẽ gây mùi tanh. Người dân thường dùng tro bếp, nước vôi hoặc lá tre vò để chà xát. Cách này vừa làm sạch nhớt vừa giúp thịt cá săn chắc, trắng đẹp.
Khi cá đã được làm sạch, người chế biến phải lột da thật nhanh tay để giữ thịt nguyên vẹn. Xương cá nhệch nhiều và dăm, vì vậy việc lọc xương cũng đòi hỏi sự tỉ mỉ. Nếu làm không khéo, thịt cá dễ bị nát, mất đi độ giòn dai vốn có.
Điểm đặc biệt ở gỏi nhệch là thay vì dùng chanh như nhiều loại gỏi khác, người dân lại dùng riềng và sả xay nhuyễn để bóp cá. Cách làm này vừa giữ độ tươi ngon vừa tạo hương thơm nồng đặc trưng. Sau đó, cá sẽ được trộn với thính gạo rang vàng. Điều này giúp miếng thịt khô ráo, bùi ngậy và thơm hơn.
Nước chấm chẻo – linh hồn của gỏi nhệch
Nếu phần thịt cá là “thân thể” của món ăn thì nước chấm chẻo chính là “linh hồn”. Chẻo được nấu từ xương và da cá nhệch giã nhuyễn, trộn cùng thịt ba chỉ, mẻ chua, trứng gà và nhiều loại gia vị. Một số nơi còn thêm giấm bỗng, lạc rang hay mật mía để tăng hương vị béo ngậy. Hỗn hợp được đun liu riu trong khoảng 3 tiếng. Nhờ vậy, tinh túy từ xương nhệch các gia vị mới hòa quyện, tạo nên hương vị đặc biệt.
Chẻo ngon đạt chuẩn thường có màu cánh gián óng đẹp. Lớp trên là váng mỡ trong suốt, chất sánh mịn và quyện chặt. Vị chẻo chua nhẹ, cay nồng vừa đủ, đậm đà nhưng không hề gắt, góp phần làm món gỏi nhệch thêm trọn vẹn và cuốn hút.
Rau sống – điểm nhấn cân bằng hương vị
Một phần quan trọng khác của gỏi nhệch là rau sống ăn kèm. Người Nga Sơn thường chọn lá sung, lá mơ, đinh lăng, cúc tần, tía tô, rau ngổ và bạc hà. Mỗi loại rau đều có hương vị riêng, khi kết hợp lại tạo nên sự cân bằng tuyệt vời.
Cách ăn đúng điệu là cuốn lá sung cùng với các loại lá này thành hình phễu, cho lượng cá nhệch vừa ăn vào, rưới chẻo lên trên và thêm ớt tươi, hành củ tươi, riềng, sả, có thể thêm chút mắm tôm (tùy thực khách) và ăn cả miếng cuộn này. Vị giòn giòn, hơi chát của các loại rau, tiếp đến là vị béo ngậy của chẻo, vị ngọt bùi dai giòn của gỏi cá, vị cay, nồng, thơm, nóng của gừng, xả, ớt khiến người ăn khó có thể quên. Đây cũng là lý do tại sao nhiều du khách chỉ cần thử một lần đã nhớ mãi món gỏi nhệch Nga Sơn.
Gỏi nhệch – giá trị văn hóa và sức hút lan tỏa
Từ chỗ chỉ là món ăn trong bữa cơm gia đình, gỏi nhệch nay đã vươn ra nhiều vùng khác. Nhiều nhà hàng tại Hà Nội, Ninh Bình, TP. HCM đã đưa gỏi nhệch vào thực đơn, giúp món ăn này tiếp cận đông đảo thực khách.
Không chỉ đơn giản là ẩm thực, gỏi nhệch còn mang giá trị văn hóa sâu sắc. Món ăn thể hiện sự sáng tạo trong cách chế biến, sự tinh tế trong phối hợp hương vị và đặc biệt là tinh thần gắn kết cộng đồng. Mỗi lần cùng nhau quây quần cuốn gỏi, chấm chẻo, mọi người lại thêm gần gũi, gắn bó.
Đặc biệt, nếu bạn đến Thanh Hóa nhưng không có thời gian về tận vùng quê Nga Sơn, bạn vẫn có thể thưởng thức gỏi nhệch ngay tại trung tâm Thanh Hóa. Một địa chỉ gợi ý cho bạn là nhà hàng Vũ Bảo, nơi nổi tiếng phục vụ món gỏi nhệch chuẩn vị, được chế biến công phu và giữ nguyên hương vị truyền thống. Đây cũng là lựa chọn lý tưởng cho du khách muốn trải nghiệm đặc sản xứ Thanh. Bạn có thể dễ dàng tìm thấy nhà hàng này khi đi theo trục Bắc–Nam. Địa chỉ cụ thể: Km 12, Quốc lộ 47, phường Quảng Phú, tỉnh Thanh Hóa.
Theo: Người Lao Động; Nhà hàng Vũ Bảo và tổng hợp của tác giả
